از افتخاری چون زیردریایی غدیر تا وابستگی صنعت خودروسازی

بسم الله الرحمن الرحیم

اقتصاد درون زا؛ فرصتی برای بستن راه نفوذ

“ملت ایران این استعداد را دارد که آنقدر پیشرفت کند که بتواند در جهات گوناگون به عنوان یک الگوئی در دنیا خودش را نشان دهد”. ۱۳۹۱/۰۷/۲۲

کشورها به دو روش کلی در عرصه های بین المللی نقش آفرینی میکنند:
گروه اول : از طریق توانایی های درون زا (علمی- اقتصادی – نظامی –سیاسی و …)
گروه دوم: از طریق صرف کردن هزینه های مالی اعتباری برای دریافت محصول توانمندی های گروه اول

“بعضی از کشورها ممکن است تولیدات زیرزمینیِ خودشان را، نفت خودشان را، بشکه‌های نفت را، منتقل کنند به صاحبان ثروت و علم در دنیا، محصولات آنها را بخرند، یک ظاهرِ پیشرفتی هم ممکن است به‌وجود بیاید امّا این پیشرفت نیست؛ پیشرفت آن‌وقتی است که “درون‌زا” باشد، آن‌وقتی است که متّکی به استعداد درونی یک ملّت باشد. وزن و اعتبار کشورها و دولتها و ملّتها هم وابسته‌ی به همین درون‌زایی است. اگر چنانچه از درون، یک حرکتی، جهشی، رشدی به‌وجود آمد، به یک کشور، به یک ملّت، وزن میدهد، اعتبار میدهد، ارزش میدهد، ابّهت میدهد.”

با بررسی رشد صنایع دفاعی-موشکی کشور به عنوان یک حرکت و پیشرفت متکی به درون، تمام این وزن و اعتبار دهی به کشور و ارزش و ابّهت دهی به ملت را میتوان به روشنی مشاهده کرد.

یکی از شاخص های مثبت هر دستاوردی که متکی به حرکت درون زا باشد، متناسب و متقارن بودن آن با نیازها و شرایط بومی همان محیط (اجتماعی-اقتصادی-جغرافیایی) است.
به عنوان نمونه جغرافیای خاص زیر آب خلیج فارس و عمق کم آن در بسیاری از نقاط سبب چالش برای شناورهای نظامی بزرگ است و مانور در این پهنه آبی را برای این شناورها محدود کرده و حادثه برخورد زیردریایی اتمی آمریکایی با نفت کش ژاپنی در تنگه هرمز به دلیل همین محدودیت های محیطی این منطقه بوده است.
زیردریایی غدیر به عنوان یک دست آوردی که حاصل یک حرکت درون زا است، برای آبهای خلیج فارس و دریای عمان طراحی شده و داری قابلیت بالا در غوص و صعود و مانور است؛ همچنین توانایی بالایی در ورود به حالت عملیاتی دارد. این زیردریایی ۲۹ متری قابلیت قرارگیری در بستر دریا را دارد که در این وضعیت سامانه های راداری توانایی ردگیری آن را ندارند. زیردریایی غدیر در عین تجهیز به امکانات مدرن شناسایی، به دو پرتابگر ۵۳۳ میلی متری اژدر نیز مجهز شده است.
قریب دوسال پیش وزیر دفاع کشورمان از نسل جدیدی از اژدرهای ایرانی به نام “والفجر” رونمایی کرد و به همراه آن نیز فیلم کوتاهی از پرتاب اژدر والفجر از یک فروند زیردریایی کلاس “غدیر” منتشر شد.
هدف اژدر ایرانی در این آزمایش عملیاتی، یک شناور بزرگ بود که ظاهرا وزن آن حداقل ۱۰ هزار تن بوده و زمانی که این وزن را با شناورهای نظامی مقایسه کنیم به این نکته خواهیم رسید که عمده شناورهای رزمی مثل ناوشکن ها و یا ناوهای محافظ وزنی به مراتب کمتر از این شناور هدف دارند.

اطلاعات رسمی درباره مشخصات این اژدر توسط مسئولین اعلام نشده است. اما اگر برد این اژدرها که در حالت کلاسیک و استاندارد آن بیش از ۲۰ کیلومتر است، به همین مقدار هم نباشد، زیردریایی غدیر این توان را دارد که در نزدیکترین فاصله از ناوهای مدرن دشمن قرار گرفته و به اجرای عملیات بپردازد.
چرا که چندی پیش یک فروند از زیردریایی های کلاس غدیر بدون شناسایی شدن موفق شده تا خود را به کنار ناو هواپیمابر آمریکا برساند و عملیات شناسایی خود را به انجام برساند.
و قطعا اگر این توانایی به دست آمده متّکی به یک حرکت درون زا نمی بود زیردریایی غدیر قادر به انجام چنین عملیات مهمی در شرایط محیطی خلیج فارس نبود. یا حتی به معنای دیگر درون زا بودن این توانایی یعنی تحت نفوذ نبودن آن، چرا که در غیر این صورت حتی اگر زیر دریایی با همین ابعاد و ویژگی را از طریق اتکا به بیرون در اختیار میداشتیم این احتمال زیاد بود که به دلیل وابستگی و ابعاد ممکن الوجود علمی پنهان، این زیر دریایی همیشه در معرض نفوذ اطلاعاتی باشد.
در واقع میتوان گفت مسیری که برای رفع نیاز ها به بیرون از کشور گشوده میشود همان مسیری است که دشمن نیز برای نفوذ از طریق آن وارد میشود و اقدام میکند. البته این اصلا به معنای ارتباط نداشتن با دنیا نیست، بلکه این توانایی هایی که از درون و با اتکای به حرکت درون زا به دست آمده اند را باید از طریق برون گرایی تبدیل به سرمایه ای برای کشور و ملت کرد. و همین روند درون زا بودن یک توانایی، ارزش و اعتبار و ابهّت یک کشور و ملت را افزایش میدهد.
در همین رابطه رهبر معظم انقلاب نیز اینچنین میفرمایند: “کشور در مسائل حیاتی و اساسی باید خودکفا باشد. نه اینکه از دیگران به‌کلّی بی‌نیاز باشد، نه؛ امّا اگر به کسی یا کشوری، در چیزی احتیاج دارد، طوری روابطش را تنظیم کند که اگر خواست آن را به دست آورد، دچار مشکل نشود؛ او هم چیزی داشته باشد که مورد نیاز آن کشور است؛ خودکفایی یعنی این”. ۱۳۸۵/۰۸/۱۸

یا در رابطه با استقلال اقتصادی میفرمایند:
“استقلال اقتصادی، یعنی ملّت و کشور، در تلاش اقتصادی خود روی پای خود بایستد و به کسی احتیاج نداشته باشد. معنایش این نیست که ملّتی که استقلال اقتصادی دارد، با هیچ‌‌کس در دنیا داد و ستد نمیکند؛ نه. داد و ستد، دلیل ضعف نیست. چیزی را خریدن، چیزی را فروختن، معامله کردن، گفتگوی تجاری کردن، این‌ها دلیل ضعف نیست. امّا باید طوری باشد که یک ملّت، اوّلاً نیازهای اصلی خودش را بتواند خودش فراهم کند. ثانیاً، در معادلات اقتصادی دنیا و مبادلات جهانی، وزنه‌ای باشد. نتوانند او را به آسانی کنار بگذارند؛ نتوانند او را به آسانی محاصره کنند؛ نتوانند او را به آسانی فرو دهند و هر چه میخواهند به او املا کنند.” ۱۳۷۲/۰۲/۱۵

اما نقطه مقابل
“بعضی میخواهند مشکلات را با کمک دیگران، با تکیه‌ی به دیگران، با رشوه دادن به دیگران، با تذلّل در مقابل دیگران حل کنند” ۱۳۹۲/۰۶/۱۴
تفکری که رشد و توسعه را در برطرف کردن نیاز های خود از طرق اتکا به توانمندیهای دیگران، از راه هزینه کردن ریال میبیند.
شاید از این طریق بتوان ظاهری بادکنکی از پیشرفت و بهبود شرایط را نمایش داد و مناسب جلب نظر عوام ظاهر بین باشد، اما عملا هرگز توسعه ای اتفاق نخواهد افتاد و به مرور از ارزش و اعتبار و ابهّت هر کشور و ملتی خواهد کاست و در انتها آن کشور را از دایره نقش آفرینی در صحنه های بین المللی خارج خواهد کرد.
شرایط امروز صنعت خودروسازی ما یک نمونه بارز از نتیجه اعتماد و اتکا به بیرون برای رشد کمی و منافع حاصل از آن در کوتاه مددت است. و همان راهی که برای رفع نیاز ها به بیرون گشوده شده بود، امروز عوامل و بهانه نفوذ را فراهم کرده است. چون صنعت خودروسازی بر خلاف پتانسیل موجود در درون، خود را وابسته و متّکی به بیرون تربیت کرده بود.
صنعت خودروسازی کشور در حالی در برابر برخی فشارهای خارجی در تأمین قطعات اظهار ناتوانی می کند که صنایعی مانند هسته‌ای و یا صنایع دفاع با وجود حساسیت و محدودیتهای بسیار بالا، در طول سالهای گذشته به پیشرفت قابل توجهی دست یافته‌اند.
نگاهی به وضعیت تولید خودرو در ایران نشان دهنده وابستگی شدید این صنعت به شرکتهای خارجی است، در عین حال خودروسازان ایرانی برخلاف اصول اقتصادی در انتخاب شرکای خارجی خود تمام اختیارات را منحصر به تولیدکنندگان یک یا دو کشور کرده و این شرکای خارجی از انحصار قابل توجهی در تأمین قطعه شریک ایرانی خود برخوردارند.
خوب نتیجه این نوع نگاه هم امروز کاملا نمایان شده و طرف غربی به راحتی توانست از طریق نفوذ، قیمت خودرو را در ایران بیش از ۱۰۰درصد افزایش دهد و تبعات آن را به ملت و کشور تحمیل کند. (در اینجا نفوذ به صورت کلی بیان شده و ابعاد نفوذ با توجه به خاصیت لکوموتیوی این صنعت بیشتر و گسترده تر میتواند باشد.)

و نتیجه ای که بدان اعتقاد داریم:
رهبر معظم انقلاب:
ملت ایران این استعداد را دارد که آنقدر پیشرفت کند که بتواند در جهات گوناگون به عنوان یک الگوئی در دنیا خودش را نشان دهد. چرا ما به خودمان بدبین باشیم؟ چرا با نظر تحقیر به خودمان و ملت خودمان و آینده‌ی خودمان نگاه کنیم؟ دشمن میخواهد این را به ملت ما تلقین کند و در طول سالهای متمادی تلقین کرده است. اینجور باوراندند که حتماً عنصر غربی پیشرو است و باید دنبال او حرکت کرد؛ نه، یک روزی تاریخ ما به ما نشان میدهد که قضیه بعکس بوده است. ما در دنیا پیشرو بودیم؛ پیشرو در علم بودیم، پیشرو در صنعت بودیم، پیشرو در تمدن‌سازی بودیم، پیشرو در فرهنگ بودیم؛ دیگران از ما یاد میگرفتند، می‌آموختند؛ چرا امروز همان طور نشود؟ همت جوانان ما و نگاه آنها به مقوله‌ی پیشرفت باید آنجور باشد که ما آن آینده را در نظر بگیریم. ۱۳۹۱/۰۷/۲۲

 

سهراب یوسفی

کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *